Tại nhà phố 5 tầng có giếng thang hẹp, cứu hộ khẩn cấp thang máy phải được kích hoạt đúng ngay khi cabin dừng bất thường hoặc mất điện.
Năm 2026-2026, nhu cầu nâng cấp nhà ở đô thị tiếp tục gắn với thang máy gia đình, thang kính và thiết bị an toàn dự phòng. Các tiêu chuẩn TCVN 6396-20:2017 và TCVN 6396-50:2017 tham chiếu EN 81-20 và EN 81-50 cho yêu cầu cấu tạo, lắp đặt, kiểm tra và thử nghiệm bộ phận thang máy. Bài viết này giúp chủ đầu tư xác lập quy trình cứu hộ khẩn cấp thang máy thực tế, tránh xử lý cảm tính.
Phát hiện người bị kẹt thang máy: cần làm gì trong 5 phút đầu?
Năm phút đầu quyết định mức độ an toàn của toàn bộ sự cố. Mục tiêu không phải mở cửa thật nhanh. Mục tiêu là giữ hành khách ổn định, xác định vị trí cabin, cô lập khu vực nguy hiểm và gọi đúng đầu mối cứu hộ khẩn cấp thang máy.
- Giữ liên lạc liên tục với người trong cabin, dùng giọng ngắn, rõ, tránh tạo thêm hoảng loạn.
- Không để người ngoài cạy cửa tầng, vì cabin có thể chưa cân bằng với sàn tầng.
- Kiểm tra bảng điều khiển, tín hiệu báo lỗi, chuông khẩn cấp và nguồn điện tổng.
- Khoanh vùng sảnh thang, tránh trẻ em hoặc khách vãng lai đứng sát cửa tầng.
- Ghi nhận thời điểm dừng thang, số người, tình trạng sức khỏe và tầng gần nhất.
- Gọi đơn vị cứu hộ khẩn cấp thang máy khi liên lạc yếu hoặc có dấu hiệu trôi tầng.
| Tình huống | 需要做的事 | Người phụ trách | Rủi ro nếu làm sai |
|---|---|---|---|
| Cabin dừng giữa tầng | Trấn an và giữ cửa đóng | Bảo vệ | Rơi lệch cao độ |
| Mất điện toàn nhà | Kiểm tra nguồn dự phòng | Ban quản lý | Cabin đứng lâu |
| Không nghe phản hồi | 立即呼叫救援 | Chủ nhà | Chậm xử lý y tế |
| Cửa mở hé | Chặn khu vực sảnh | Người vận hành | Tự thoát sai cách |
Checklist dành cho người đang bị kẹt ngay khi thang dừng đột ngột
Người trong cabin cần đứng yên và bấm chuông khẩn cấp. Không nhảy, không rung cabin, không cố kéo cửa. Khi có điện thoại, hãy gọi ra ngoài và nói rõ số tầng hiển thị. Nếu cabin tối, dùng đèn điện thoại tiết kiệm pin. Đây là bước tự bảo vệ trước khi đội cứu hộ khẩn cấp thang máy tiếp cận.
Checklist dành cho bảo vệ và ban quản lý ngay khi nhận tín hiệu cầu cứu
Bảo vệ cần ghi nhận thời gian, vị trí và số người trong cabin. Ban quản lý phải khóa khu vực sảnh thang, thông báo tạm ngưng sử dụng thang và chuẩn bị phòng kỹ thuật. Dựa trên kinh nghiệm thi công của Thang Máy Italy, mọi công trình nên có bảng hướng dẫn cứu hộ đặt tại phòng máy hoặc tủ điều khiển để giảm sai sót khi trực đêm.
Cách xác định vị trí cabin và tình trạng hành khách trước khi gọi cứu hộ
Vị trí cabin có thể xác định qua màn hiển thị tầng, tủ điều khiển hoặc quan sát khe cửa tầng bởi người được đào tạo. Tuy nhiên, không được đưa tay vào khe cửa. Với biệt thự tại Thảo Điền, cabin tải trọng 450kg từng dừng giữa tầng 2 và tầng 3 do mất pha. Việc xác định đúng cao độ giúp cứu hộ hoàn tất trong một lần thao tác.
Những thao tác tuyệt đối không thực hiện khi cửa thang chưa cân bằng tầng
Không cạy cửa, không dùng vật chêm, không reset điện liên tục và không cho hành khách tự bước ra. Tại một nhà phố cải tạo ở Hà Nội, hố thang 1200x1200mm có khoảng hở nhỏ, nhưng cabin dừng lệch 35cm. Nếu mở cửa vội, người bước ra có thể hụt chân vào hố thang.
Mẹo thực tế: trong 5 phút đầu, hãy ưu tiên thông tin đúng hơn tốc độ mở cửa. Cứu hộ khẩn cấp thang máy an toàn bắt đầu từ kiểm soát hiện trường.
Khi nào phải gọi đội cứu hộ khẩn cấp thang máy 24/7?
Không phải mọi lỗi đều cần can thiệp khẩn cấp. Tuy nhiên, khi hành khách bị kẹt bên trong, tiêu chí đánh giá phải chuyển từ kỹ thuật sang an toàn tính mạng. Đội cứu hộ khẩn cấp thang máy cần được gọi khi rủi ro vượt quá khả năng kiểm soát của người vận hành tại chỗ.
- Cabin dừng giữa tầng quá 3 phút và không thể đưa về tầng bằng chế độ tự động.
- Hệ thống liên lạc nội bộ mất tín hiệu hoặc hành khách không phản hồi rõ ràng.
- Có trẻ em, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền trong cabin.
- Cửa cabin mở không hết, cửa tầng kẹt hoặc có tiếng va đập bất thường.
- Nguồn điện chập chờn, aptomat nhảy liên tục hoặc tủ điện có mùi khét.
- Cabin trôi tầng, rung mạnh hoặc dừng sai cao độ so với sàn tầng.
| 迹象 | Có thể chờ kỹ thuật | Cần cứu hộ ngay | Hành động ưu tiên |
|---|---|---|---|
| Đèn báo lỗi cửa | Có, nếu không có người kẹt | Có, nếu có người bên trong | Gọi kỹ thuật |
| Mất điện cục bộ | Không nên chờ | 有 | Kích hoạt ARD |
| Cabin trôi nhẹ | 否 | 有 | Cô lập nguồn |
| Chuông khẩn cấp hỏng | 否 | 有 | Liên hệ 24/7 |
Gọi cứu hộ ngay khi mất điện, cabin trôi tầng hoặc hệ thống liên lạc gián đoạn
Mất điện không luôn nguy hiểm nếu bộ cứu hộ tự động hoạt động tốt. Nguy cơ tăng mạnh khi cabin không về tầng, cửa không mở hoặc hành khách không liên lạc được. Theo các chuyên gia tại Thang Máy Italy, tủ điện nên có bộ cứu hộ tự động (ARD) và nguồn dự phòng được kiểm tra định kỳ trước mùa mưa.
Ưu tiên phản ứng cấp cao khi có trẻ em, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền
Nhóm dễ tổn thương cần phản ứng nhanh hơn tiêu chuẩn thông thường. Trẻ em dễ hoảng loạn. Người lớn tuổi có thể tăng huyết áp hoặc khó thở. Với khách sạn boutique ở Đà Lạt, cabin 630kg từng kẹt 4 khách trong giờ cao điểm. Quy trình ưu tiên giúp đưa khách ra ngoài an toàn và giảm khiếu nại vận hành.
Phân biệt sự cố có thể chờ kỹ thuật và tình huống cần cứu hộ khẩn cấp
Nếu thang báo lỗi khi không có người bên trong, có thể khóa thang và chờ kỹ thuật. Ngược lại, khi có người kẹt, mục tiêu là cứu hộ khẩn cấp thang máy. Không nên tranh luận nguyên nhân tại hiện trường. Nguyên nhân cần phân tích sau khi hành khách đã rời cabin.
Thông tin cần cung cấp khi liên hệ sửa chữa bảo hành thang máy 24h
Khi gọi sửa chữa bảo hành thang máy 24h, hãy cung cấp địa chỉ, loại thang, tải trọng, số tầng, vị trí cabin, số người kẹt và mã lỗi nếu có. Với công trình có hồ sơ bảo trì đầy đủ, kỹ thuật viên có thể chuẩn bị đúng thiết bị mở cửa, dụng cụ cô lập điện và linh kiện dự phòng.
Mẹo thực tế: gọi sớm không làm tăng rủi ro. Gọi muộn mới làm mất thời gian vàng của cứu hộ khẩn cấp thang máy.
Quy trình cứu hộ thang máy an toàn từ lúc tiếp nhận đến khi đưa người ra ngoài
Quy trình cứu hộ thang máy phải có trình tự cố định. Mọi bước đều nhằm kiểm soát chuyển động của cabin, khóa nguồn năng lượng nguy hiểm và đưa cabin về vùng mở cửa an toàn. Tiêu chuẩn TCVN 6396-20:2017 và TCVN 6396-50:2017 đặt trọng tâm vào yêu cầu an toàn cấu tạo, lắp đặt, kiểm tra và thử nghiệm bộ phận thang máy.
- Tiếp nhận sự cố, xác minh người kẹt và đánh giá rủi ro y tế ban đầu.
- Hướng dẫn hiện trường khóa khu vực sảnh thang và giữ liên lạc với cabin.
- Kỹ thuật viên kiểm tra nguồn điện, tủ điều khiển, phanh máy kéo và vị trí cabin.
- Cô lập nguồn điện trước khi thao tác cứu hộ cơ khí hoặc thao tác bằng tay.
- Đưa cabin về vùng mở cửa an toàn theo cấu hình cáp kéo hoặc thủy lực.
- Mở cửa tầng đúng cao độ, hỗ trợ hành khách rời cabin từng người một.
- Khóa thang, ghi mã lỗi và kiểm tra trước khi cho vận hành lại.
| 步骤 | 目标 | Thiết bị liên quan | 控制点 |
|---|---|---|---|
| 接收 | Xác minh rủi ro | Điện thoại, chuông | 被困人数 |
| 隔离 | Ngăn chuyển động | Aptomat, tủ điện | Nguồn đã ngắt |
| Đưa cabin | Cân bằng tầng | Phanh, máy kéo | Cao độ cửa |
| Mở cửa | Thoát an toàn | Chìa mở cửa | Không có khoảng hở |
Bước tiếp nhận sự cố và khoanh vùng rủi ro trước khi kỹ thuật viên di chuyển
Tiếp nhận đúng giúp giảm một nửa thời gian xử lý tại hiện trường. Nhân sự trực cần hỏi ngắn, ghi nhanh và không yêu cầu người trong cabin thao tác phức tạp. Tại biệt thự ở Khu Đô Thị Sala, TP.HCM, dữ liệu vị trí cabin giúp đội cứu hộ chuẩn bị sẵn phương án cho thang không phòng máy.
Bước cô lập nguồn điện và kiểm tra vị trí cabin khi đội cứu hộ đến hiện trường
Kỹ thuật viên phải cô lập nguồn trước khi mở cửa tầng hoặc can thiệp phanh. Với thang cáp kéo, cần kiểm tra máy kéo, biến tần (VVVF) và tín hiệu cửa. Với thang thủy lực, cần đánh giá áp suất dầu và van điều khiển. Đây là ranh giới giữa cứu hộ chuyên nghiệp và thao tác nguy hiểm.
Bước đưa cabin về vùng mở cửa an toàn theo cấu hình từng loại thang
Vùng mở cửa an toàn là khu vực cabin gần bằng sàn tầng. Thang cáp kéo có thể thao tác bằng bánh quay hoặc chế độ cứu hộ, tùy thiết kế. Thang thủy lực cần kiểm soát van hạ. Thang không phòng máy cần thao tác tại tủ cứu hộ chuyên dụng, thường đặt gần tầng trên cùng.
Bước hướng dẫn hành khách rời cabin và kiểm tra sức khỏe sau cứu hộ
Khi cửa mở, hành khách phải ra từng người. Người yếu hoặc trẻ em cần được hỗ trợ trước. Không cho hành khách quay lại lấy đồ nếu cabin chưa ổn định hoàn toàn. Sau cứu hộ khẩn cấp thang máy, cần hỏi tình trạng chóng mặt, khó thở, đau ngực và ghi nhận vào biên bản.
Sai sót kỹ thuật dễ phát sinh trong quá trình cứu hộ và cách kiểm soát tại chỗ
Sai sót thường gặp là mở nhầm cửa tầng, bỏ qua cô lập nguồn hoặc không kiểm tra cao độ cabin. Một công trình khách sạn tại Nha Trang từng giảm thời gian cứu hộ từ 28 phút xuống 14 phút sau khi bổ sung sơ đồ giếng thang tại phòng kỹ thuật và huấn luyện bảo vệ theo ca.
Mẹo thực tế: mọi đội cứu hộ khẩn cấp thang máy cần có kịch bản riêng cho từng cấu hình thang, không dùng một quy trình chung cho mọi công trình.
Vì sao không nên tự sửa lỗi thang máy bị kẹt?
Tự sửa lỗi thang máy bị kẹt thường xuất phát từ tâm lý muốn giải cứu nhanh. Tuy nhiên, thang máy là hệ thống có nhiều cơ cấu liên động. Một thao tác sai có thể làm cabin dịch chuyển, mất dấu lỗi hoặc tạo khoảng hở nguy hiểm tại cửa tầng.
- Không tự cạy cửa tầng, vì khóa cửa chỉ an toàn khi được mở bằng dụng cụ đúng chuẩn.
- Không tác động vào phanh máy kéo nếu chưa xác định tải và vị trí đối trọng.
- Không ngắt mở nguồn nhiều lần, vì mã lỗi có thể bị xóa khỏi bộ điều khiển.
- Không yêu cầu hành khách nhảy hoặc trèo ra khỏi cabin đang lệch tầng.
- Không dùng thanh kim loại chèn cửa, vì có thể làm cong ray cửa và cảm biến.
- Không để người chưa được đào tạo vào phòng máy hoặc tủ điện điều khiển.
| Thao tác tự phát | 主要风险 | Hậu quả kỹ thuật | Cách xử lý đúng |
|---|---|---|---|
| Cạy cửa | Rơi hụt tầng | Lệch khóa cửa | Chờ kỹ thuật |
| Reset nguồn | Mất mã lỗi | Khó truy vết | Ghi lỗi trước |
| Can thiệp phanh | Cabin trôi | Mòn má phanh | Cô lập tải |
| Trèo ra | Kẹp người | Hỏng cửa cabin | Mở đúng cao độ |
Nguy cơ cabin dịch chuyển khi tự cạy cửa hoặc can thiệp vào phanh
Cabin có thể dịch chuyển nếu phanh, cáp tải hoặc bộ điều khiển đang ở trạng thái không ổn định. Khi tự cạy cửa, người ngoài không biết cabin đang cao hơn hay thấp hơn tầng. Cứu hộ khẩn cấp thang máy yêu cầu kiểm soát chuyển động trước, sau đó mới mở cửa.
Rủi ro rơi vào hố thang khi hành khách bước ra sai cao độ tầng
Khoảng lệch 20cm đã đủ tạo nguy cơ vấp ngã. Khoảng lệch lớn hơn có thể làm người bước hụt vào hố thang. Với nhà phố tại Quận 7, TP.HCM, cabin dừng lệch do lỗi cảm biến cửa. Việc khóa sảnh và chờ kỹ thuật giúp tránh tai nạn thứ cấp.
Vì sao thao tác reset nguồn nhiều lần có thể làm mất dữ liệu lỗi
Mã lỗi trong tủ điều khiển giúp xác định nguyên nhân. Nếu reset nguồn nhiều lần, lỗi tạm thời có thể biến mất. Khi đó, kỹ thuật viên khó phân biệt lỗi cửa, lỗi biến tần (VVVF), lỗi nguồn hay lỗi bộ cứu hộ tự động (ARD). Điều này làm tăng chi phí kiểm tra sau sự cố.
Giới hạn xử lý của bảo vệ, ban quản lý và kỹ thuật viên không chuyên
Bảo vệ có thể trấn an, khoanh vùng và liên hệ cứu hộ. Ban quản lý có thể cung cấp hồ sơ thiết bị. Kỹ thuật viên không chuyên không nên mở phanh, đảo nguồn hoặc mở cửa tầng. Thang Máy Italy khuyến nghị chủ đầu tư phân quyền rõ trong quy trình nội bộ, tránh nhầm lẫn giữa hỗ trợ hiện trường và cứu hộ kỹ thuật.
Mẹo thực tế: sửa lỗi thang máy bị kẹt chỉ nên bắt đầu sau khi người đã ra ngoài an toàn và mã lỗi được lưu lại.
Sau cứu hộ cần kiểm tra gì trước khi cho thang máy vận hành lại?
Hoàn tất cứu hộ không đồng nghĩa thang đã an toàn để chạy lại. Sau cứu hộ khẩn cấp thang máy, kỹ thuật viên cần kiểm tra nguyên nhân gốc. Nếu bỏ qua bước này, cùng một lỗi có thể tái diễn trong giờ cao điểm hoặc khi có tải lớn.
- Khóa thang và treo thông báo tạm ngưng vận hành tại tất cả tầng sử dụng.
- Lưu mã lỗi từ tủ điều khiển, biến tần và bộ cứu hộ tự động nếu có.
- Kiểm tra cửa tầng, cửa cabin, cảm biến an toàn và tiếp điểm khóa cửa.
- Đánh giá nguồn điện, mất pha, sụt áp, tiếp địa và tủ điện công trình.
- Chạy thử không tải nhiều lượt, sau đó chạy thử có tải kiểm soát.
- Lập biên bản sự cố, xác định hạng mục bảo hành và chi phí ngoài bảo hành.
| 项目 | 检查方式 | Kết quả đạt | Khi chưa đạt |
|---|---|---|---|
| 层门 | Đóng mở nhiều lượt | Không kẹt | Chỉnh ray cửa |
| 电源 | Đo pha và áp | Ổn định | Kiểm tra tủ tổng |
| ARD | Thử mất điện giả lập | Về tầng | Thay ắc quy |
| 传感器 | Kiểm tra tín hiệu | Phản hồi đúng | Vệ sinh, thay thế |
Kiểm tra nguyên nhân mất điện, lỗi cửa, cảm biến và hệ thống cứu hộ tự động
Ba nhóm nguyên nhân phổ biến là nguồn điện, cửa và cảm biến. Với thang gia đình, lỗi cửa thường xuất hiện do bụi ray, lệch cánh hoặc vật cản nhỏ. Với công trình khách sạn, tần suất đóng mở cao khiến cảm biến nhanh xuống cấp hơn. Bộ cứu hộ tự động cần thử bằng kịch bản mất điện giả lập.
Chạy thử không tải và có tải trước khi mở thang phục vụ hành khách
Chạy thử không tải kiểm tra hành trình, cửa và tín hiệu tầng. Chạy thử có tải kiểm tra phanh, gia tốc, độ êm và độ dừng tầng. Với biệt thự nghỉ dưỡng tại Đà Nẵng, thang tải trọng 450kg chỉ được mở lại sau 12 lượt chạy thử không tải và 6 lượt có tải.
记录事故报告、保存故障代码并确定处理责任
报告应记录事故时间、被困人员、故障代码、救援操作及技术建议。该文件可在评估保修责任时保护业主权益，同时帮助维保单位识别重复故障趋势。这是重要的运行数据，而不仅仅是行政手续。.
评估维修成本、更换零件及保修范围
费用取决于故障原因。保修期内的零件故障应按合同处理。因建筑供电、电梯底坑进水或使用不当造成的故障，可能产生保修范围外费用。一个页面 电梯维护服务 应清楚说明此流程，以便业主预估预算。.
实用建议：电梯紧急救援后，仅在获得书面技术结论后方可重新启用电梯。.
根据不同建筑制定合适的维保计划，以降低再次发生的风险
预防始终比紧急处理成本更低。维保计划应基于使用频率、安装环境、电梯配置及用户群体制定。家庭住宅中的电梯运行较少，但容易忽视定期检查；酒店电梯持续高负荷运行，会使门系统和传感器磨损更快。.
- 根据实际运行次数制定维保计划，而不仅仅按固定月份安排。.
- 在雨季及住宿高峰期前检查自动救援装置电池。.
- 清洁门导轨、传感器及底坑，以减少异常停梯故障。.
- 根据不同建筑模拟电梯困人场景，对安保人员进行培训。.
- 在维保合同中规范 24/7 值班通讯录及响应时间。.
- 定期检查意大利家用电梯、观光玻璃电梯及无机房电梯档案。.
| 建筑类型 | 使用频率 | 优先维保 | 主要风险 |
|---|---|---|---|
| 别墅 | 低至中等 | ARD、门系统、电池 | 忽略计划 |
| 联排别墅 | 中等 | 电源、传感器 | 电压下降 |
| 酒店 | 高 | 门系统、制动器、导轨 | 磨损加快 |
| 观光玻璃电梯 | 波动 | 导轨、玻璃、通风 | 温度与湿度 |
根据使用频率调整家用电梯维保流程
家用电梯维保流程不应照搬商业建筑标准。住宅应检查备用电源、较少使用的层门、防尘传感器及电池状态。对于海防市的改造住宅，按季度维保计划可在六个月内减少 70% 的重复门故障。.
在高峰季节前检查备用电源及自动救援装置
备用电源不足是停电演变为轿厢困人的常见原因。应测量电池容量、测试轿厢自动返层模式并检查开门信号。出租住宿项目应在节假日及雨季前完成测试，以避免收入中断。.
为观光玻璃电梯及高层建筑制定专属救援方案
安装观光玻璃电梯时，应额外考虑温度、通风、可视性及乘客心理。当玻璃轿厢停在楼层之间时，乘客更容易被外界注意并产生恐慌。因此，救援方案应明确接近位置、临时遮挡措施及大堂沟通指引。.
依据真实困梯场景培训安保人员及操作人员
高效培训必须使用建筑实际图纸和设备。安保人员应了解配电柜位置、救援电话及安抚乘客的话术。在会安一家酒店，每季度一次演练使运营团队将故障定位时间从 9 分钟缩短至 3 分钟。.
建立救援 SLA、24/7 值班通讯录及定期检查计划
服务等级协议应明确响应时间、救援范围、报告方式及事故后的责任。业主应在前台、安保室及机房保存值班通讯录。电梯井设计咨询文件也应从设计阶段起附带救援方案。.
实用建议：优秀的维保计划必须回答三个问题：谁来呼叫、谁来现场、谁决定恢复电梯运行。.
电梯紧急救援不仅仅是打开轿厢门，而是一系列技术、安全及运营决策。业主应在事故发生前规范流程。当各方明确自身职责时，处理时间将缩短，法律风险也会降低。.
- 进行任何操作前，始终与轿厢内人员保持联系。.
- 轿厢未与楼层地面平齐时，不得自行打开电梯门。.
- 发生困人、停电或失联时，请联系电梯紧急救援团队。.
- 重置电源前保存故障代码，以免丢失诊断数据。.
- 仅在空载及满载试运行均符合要求后，方可恢复电梯运行。.
- 根据使用频率、建筑类型及运行环境制定维保计划。.
Italy 电梯建议别墅、联排住宅及酒店业主为每台电梯建立专属救援档案，包括电梯井示意图、24/7 值班通讯录及自动救援装置检查计划。作为高端电梯供应、安装及维保合作伙伴，Italy 电梯可协助审核设备配置，以降低电梯再次困人的风险。.
